Działalność nierejestrowana nie jest firmą bez obowiązków. Jest firmą bez wpisu do rejestru — i to jedyna rzecz, którą naprawdę zdejmuje. Podatek, ewidencja, prawa konsumenta, odpowiedzialność za jakość: wszystko zostaje. Nazwa jest w tym myląca i to z niej biorą się najczęstsze kłopoty.

Limit — od 2026 roku liczony kwartalnie

Do końca 2025 roku limit był miesięczny. Od 1 stycznia 2026 roku jest kwartalny i wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia, czyli 10 813,50 zł przychodu należnego za kwartał.

Zmiana jest korzystna i warto rozumieć dlaczego: liczy się suma za trzy miesiące, więc jeden mocny miesiąc nie wyrzuca Cię z nierejestrowanej, jeżeli dwa pozostałe były słabe. Przy limicie miesięcznym wystarczyło jedno duże zlecenie.

Dwie rzeczy, które trzeba policzyć poprawnie:

„Przychód należny”, nie otrzymany. Liczy się kwota, która Ci przysługuje za wykonaną sprzedaż — także wtedy, gdy klient jeszcze nie zapłacił. Faktura na 4 000 zł wystawiona w marcu wchodzi do pierwszego kwartału, choćby pieniądze wpłynęły w maju.

Przychód, nie dochód. Kosztów od limitu się nie odejmuje. Sprzedaż za 11 000 zł przy materiałach za 6 000 zł to przekroczenie limitu, mimo zarobku 5 000 zł.

Komu wolno

Trzy warunki, wszystkie muszą być spełnione:

1. Jesteś osobą fizyczną — nie spółką, nie wspólnikiem spółki.

2. Nie prowadziłeś działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy albo Twoja działalność była wykreślona z rejestru co najmniej 60 miesięcy wcześniej. Pięć lat to długi okres i to on najczęściej dyskwalifikuje.

3. Nie przekraczasz limitu przychodu.

Czego nie wolno w ogóle

Działalność nierejestrowana jest wyłączona przy czynnościach wymagających koncesji, licencji albo zezwolenia, oraz w działalności zdefiniowanej jako działalność regulowana. W praktyce poza nią zostają między innymi:

  • usługi wymagające wpisu do rejestru działalności regulowanej,
  • działalność ubezpieczeniowa i pośrednictwo w niej,
  • usługi ochrony osób i mienia,
  • obrót paliwami, alkoholem i wyrobami tytoniowymi,
  • usługi detektywistyczne.

Nie wolno też prowadzić w tej formie działalności w ramach spółki cywilnej.

Przed startem warto sprawdzić swój konkretny rodzaj usług, a nie zakładać, że „to nic specjalnego”. Prowadzenie działalności regulowanej bez wymaganego wpisu to osobna sprawa, poważniejsza niż sam brak rejestracji — pisaliśmy o niej przy nielegalnej działalności gospodarczej.

Podatek — rozliczenie raz w roku

Przychód z działalności nierejestrowanej rozlicza się w PIT-36 jako przychód z innych źródeł, według skali podatkowej.

Co z tego wynika praktycznie:

  • nie wpłacasz zaliczek miesięcznych ani kwartalnych — podatek płacisz raz, przy zeznaniu rocznym,
  • odliczasz koszty faktycznie poniesione i udokumentowane,
  • przychód łączy się z innymi dochodami z tej samej skali: etatem, umowami, emeryturą. Przy etacie w drugim progu dochód z nierejestrowanej wchodzi już w stawkę 32%,
  • kwota wolna działa raz, na całość dochodów ze skali, a nie osobno dla każdego źródła.

Zasady samej skali opisaliśmy przy progresywnym podatku dochodowym.

ZUS — nie od działalności, ale bywa od umowy

Działalność nierejestrowana nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych. Nie rejestrujesz się w ZUS i nie płacisz składek od samego jej prowadzenia.

Jest jednak haczyk, o którym mało kto wie przed pierwszym razem: gdy wykonujesz umowę zlecenia, pozostaje ona zleceniem. Zleceniodawca ma wtedy obowiązek zgłoszenia Cię do ubezpieczeń i odprowadzenia składek na zwykłych zasadach — tak samo jak przy każdym innym zleceniobiorcy.

Czyli: sprzedaż własnych produktów klientom to działalność bez ZUS. Wykonywanie zleceń dla firm to zlecenia ze składkami po stronie zlecającego. Ta różnica zaskakuje obie strony i warto ją ustalić przed podpisaniem umowy.

Jeżeli jednocześnie pracujesz na etacie, ubezpieczenie zdrowotne i tak masz. Jeżeli nie — przy działalności nierejestrowanej nie masz żadnego i trzeba to rozwiązać osobno (np. ubezpieczeniem dobrowolnym albo przez członka rodziny).

Ewidencja i dokumenty

Uproszczona ewidencja sprzedaży jest obowiązkowa. Nie ma dla niej narzuconego wzoru — wystarczy zestawienie z datą, opisem i kwotą, prowadzone za każdy dzień, w którym była sprzedaż.

Po co: to jedyny dowód, w którym momencie limit został przekroczony. Bez ewidencji nie da się wykazać, że rejestracja nastąpiła w terminie.

Faktury wystawia się na żądanie nabywcy — w terminie trzech miesięcy od końca miesiąca dostawy albo otrzymania zapłaty. Poza tym wystarcza rachunek. Faktura z działalności nierejestrowanej zawiera Twoje imię i nazwisko oraz adres; numeru NIP nie trzeba podawać, jeżeli go nie masz.

Kasa fiskalna — zwykle nie, bo obowiązuje zwolnienie do 20 000 zł sprzedaży dla osób fizycznych nieprowadzących działalności. Ale są czynności objęte obowiązkiem rejestrowania od pierwszej złotówki (m.in. niektóre usługi naprawcze, kosmetyczne, fryzjerskie, gastronomiczne) i tam kasa jest konieczna bez względu na obrót. Ten punkt trzeba sprawdzić przed startem, a nie po pierwszej sprzedaży.

VAT — zwolnienie, ale nie automatyczne na zawsze

Przy działalności nierejestrowanej korzysta się ze zwolnienia podmiotowego z VAT, bo sprzedaż jest daleko poniżej limitu 240 000 zł. Zasady opisaliśmy przy zwolnieniu z VAT.

Dwa przypadki, w których zwolnienie nie działa:

Sprzedaż z listy wyłączeń — np. doradztwo, usługi jubilerskie. Tam VAT jest od pierwszej sprzedaży i trzeba się zarejestrować, mimo nierejestrowanej działalności.

Nabycie usług z Unii Europejskiej — zakup reklam na zagranicznej platformie oznacza rejestrację do VAT-UE i rozliczenie podatku od tej usługi. Opisaliśmy to przy VAT-UE.

Przekroczenie limitu — siedem dni

Z chwilą przekroczenia limitu Twoja działalność staje się działalnością gospodarczą. Nie od początku kwartału, nie od następnego miesiąca — od dnia przekroczenia.

Wniosek o wpis do CEIDG trzeba złożyć w terminie siedmiu dni od tego dnia.

Co wtedy się zmienia:

  • ZUS — zgłoszenie do ubezpieczeń; przy pierwszej działalności przysługuje ulga na start, a potem preferencyjne składki,
  • forma opodatkowania — wybór między skalą, podatkiem liniowym i ryczałtem. Pisaliśmy o tym przy formach opodatkowania JDG,
  • ewidencja — zamiast zestawienia sprzedaży pełna księga przychodów i rozchodów albo ewidencja przychodów przy ryczałcie,
  • rozliczenie roku podzielone na dwa — przychody przed przekroczeniem zostają w innych źródłach, po nim idą do działalności.

Ten ostatni punkt bywa niespodzianką: w roku przekroczenia składa się jedno zeznanie, ale z dwoma rodzajami przychodu z tej samej sprzedaży.

Prawa konsumenta zostają w całości

Działalność nierejestrowana jest działalnością w rozumieniu prawa konsumenckiego, więc Twojemu klientowi przysługuje:

  • prawo odstąpienia w 14 dni przy sprzedaży na odległość,
  • odpowiedzialność za zgodność towaru z umową przez dwa lata,
  • obowiązek informacyjny — dane sprzedawcy, cena, sposób składania reklamacji,
  • zakaz klauzul niedozwolonych w regulaminie.

Sprzedaż przez internet oznacza też obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych. Brak rejestracji nie zdejmuje tu absolutnie nic — a to właśnie od strony konsumenckiej przychodzi najwięcej realnych problemów, nie od strony urzędu skarbowego.

Kiedy nierejestrowana się opłaca, a kiedy nie

Opłaca się, gdy: sprawdzasz pomysł, sprzedaż jest nieregularna i mała, masz etat dający ubezpieczenie, a koszty są niskie.

Nie opłaca się, gdy: masz wysokie koszty (bo nie odliczysz VAT), sprzedajesz do firm wymagających faktury z NIP, zbliżasz się do limitu albo potrzebujesz ubezpieczenia zdrowotnego. Przy regularnej sprzedaży ulga na start i preferencyjne składki w pełnej działalności bywają korzystniejsze niż ograniczenie przychodu do 10 813,50 zł na kwartał.

Najczęstsze błędy

Liczenie limitu od dochodu, nie od przychodu.

Liczenie przychodu kasowo — od wpłat, a nie od kwot należnych.

Brak ewidencji sprzedaży i brak dowodu, kiedy limit został przekroczony.

Założenie, że umowa zlecenia też jest bez ZUS. Zleceniodawca ma obowiązek składkowy.

Pominięcie czynności objętych kasą fiskalną od pierwszej złotówki.

Niezgłoszenie do CEIDG w siedmiu dniach od przekroczenia limitu.

Sprzedaż przez internet — na co uważać

Najczęstszy sposób prowadzenia działalności nierejestrowanej, a przy tym ten z największą liczbą pułapek.

Platformy raportują sprzedaż. Serwisy sprzedażowe i aukcyjne mają obowiązek przekazywania administracji podatkowej danych o sprzedawcach przekraczających progi transakcji. Nie znaczy to, że sprzedaż poniżej progu jest niewidoczna — znaczy, że powyżej jest widoczna na pewno i bez Twojego udziału.

Prowizja platformy jest kosztem, ale nie obniża limitu. Przychodem jest kwota należna od kupującego, a nie to, co zostaje po prowizji. Sprzedaż za 11 000 zł z prowizją 1 500 zł to przekroczenie limitu.

Reklamy u zagranicznego dostawcy uruchamiają obowiązek rejestracji do VAT-UE i rozliczenia podatku od tej usługi — bez prawa do odliczenia, bo sprzedaż jest zwolniona.

Regulamin i informacja o odstąpieniu są obowiązkowe przy sprzedaży na odległość. Brak informacji o czternastodniowym prawie odstąpienia wydłuża to prawo do dwunastu miesięcy.


W M&B zakładamy firmę razem z klientem i zaczynamy od pytania, czy rejestracja jest w tym momencie potrzebna — bo przy nieregularnej, małej sprzedaży bywa, że nie jest. Gdy limit się zbliża, przygotowujemy przejście tak, żeby siedem dni nie zrobiło się problemem, i ustawiamy księgowość razem z formą opodatkowania; przy działalnościach regulowanych i wątpliwościach co do limitu sprawę prowadzi doradca podatkowy.