Ulga dla młodych zwalnia z podatku dochodowego, nie ze składek. To jedno zdanie wyjaśnia, dlaczego pierwsza wypłata bywa niższa, niż młody pracownik się spodziewał — brutto nie równa się netto, bo ZUS i składka zdrowotna są naliczane normalnie.
Zasady w skrócie
- limit: 85 528 zł przychodu w roku podatkowym,
- wiek: do ukończenia 26. roku życia,
- zwolnienie z PIT, nie ze składek,
- działa automatycznie — płatnik stosuje je z urzędu, bez wniosku.
Limit nie zmienił się od wprowadzenia ulgi i jest wspólny dla czterech zwolnień: ulgi dla młodych, ulgi na powrót, ulgi dla rodzin 4+ i ulgi dla pracujących seniorów. Jeżeli ktoś korzysta z więcej niż jednej, nie sumują się — dzielą jeden limit.
Które przychody są objęte
Katalog jest zamknięty:
- stosunek pracy i stosunki pokrewne (służbowy, spółdzielczy, praca nakładcza),
- umowa zlecenia zawarta z firmą,
- praktyka absolwencka i staż uczniowski,
- zasiłek macierzyński.
Czego w nim nie ma:
- umowa o dzieło — nie jest objęta,
- działalność gospodarcza — nie jest objęta,
- umowa zlecenia zawarta z osobą prywatną, a nie z firmą,
- najem prywatny,
- stypendia i świadczenia poza wymienionymi,
- przychody z kapitałów pieniężnych.
Dwa pierwsze punkty są najczęstszym źródłem pomyłek i warto je rozwinąć.
Działalność gospodarcza jest wyłączona
To najdroższe nieporozumienie w całym temacie.
Osoba przed 26. rokiem życia, która przechodzi z etatu na własną działalność gospodarczą, traci ulgę całkowicie — niezależnie od formy opodatkowania. Dochód z firmy jest opodatkowany od pierwszej złotówki według wybranej formy.
Co to znaczy przy rachunku „etat czy B2B”: młody pracownik na etacie z przychodem w granicach limitu płaci zero podatku. Ta sama osoba na B2B płaci podatek normalnie, a do tego dochodzą składki ZUS po okresach ulgowych. Różnica jest znacznie większa niż przy osobie po 26. roku życia — i stawka B2B musi ją pokryć, zanim w ogóle zacznie się rozmowa o korzyści.
Rozpisaliśmy ten rachunek przy przejściu na umowę B2B.
Umowa o dzieło też nie
Ulga obejmuje zlecenie, ale nie obejmuje umowy o dzieło. Przy tej samej kwocie i tej samej osobie zlecenie bywa więc korzystniejsze podatkowo, mimo że ma składki, których dzieło nie ma.
To jest sytuacja, w której warto policzyć oba warianty, zamiast zakładać, że dzieło jest zawsze tańsze.
Dzień, który decyduje — nie miesiąc
Zwolnienie przysługuje do ukończenia 26. roku życia, a liczy się dzień uzyskania przychodu.
W praktyce:
- przychód otrzymany w dniu 26. urodzin jeszcze korzysta ze zwolnienia,
- przychód wypłacony dzień po już nie — nawet jeżeli dotyczy pracy wykonanej wcześniej.
Ta ostatnia reguła zaskakuje najczęściej: wynagrodzenie za miesiąc przepracowany w całości przed urodzinami, ale wypłacone po nich, jest opodatkowane w całości. Decyduje data wypłaty, nie okres, za który przysługuje.
Praktyczny wniosek dla pracodawcy: przy pracowniku zbliżającym się do 26. urodzin warto sprawdzić, w którym dniu wypada termin wypłaty. Przesunięcie o jeden dzień w którąkolwiek stronę zmienia kwotę netto.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu
Nadwyżka ponad 85 528 zł jest opodatkowana na zasadach ogólnych według skali — 12% do progu i 32% powyżej.
Dwie rzeczy, które wtedy wchodzą do gry:
Kwota wolna 30 000 zł przy skali — ale stosuje się ją do części opodatkowanej.
Koszty uzyskania przychodu również odnoszą się do części opodatkowanej, nie do całości przychodu.
W praktyce oznacza to, że przekroczenie limitu nie powoduje skokowego obciążenia — podatek pojawia się dopiero od nadwyżki i jeszcze przez jakiś czas jest niewielki.
Składki — dlaczego netto nie równa się brutto
Najczęstsze rozczarowanie przy pierwszej wypłacie.
Ulga zwalnia z podatku dochodowego. Nadal potrącane są:
- składki na ubezpieczenia społeczne — emerytalna, rentowa, chorobowa,
- składka zdrowotna.
Przy umowie o pracę to kilkanaście procent brutto, zanim jeszcze zaczniemy mówić o podatku. Dlatego brutto 5 000 zł przy zerowym PIT nie daje 5 000 zł na konto.
Jest przy tym jedna rzecz warta zauważenia: przy zwolnieniu z PIT składki zdrowotnej i tak nie było z czego odliczać, więc ulga nie zmienia tu nic na gorsze — po prostu nie zmienia nic na lepsze.
Czy można zrezygnować z ulgi
Tak — i czasem warto. Pracownik może złożyć płatnikowi wniosek o niestosowanie zwolnienia.
Kiedy to ma sens:
- gdy pracuje u kilku płatników naraz i każdy stosuje ulgę do własnego limitu, przez co łączny przychód przekroczy 85 528 zł, a podatku nikt po drodze nie pobrał — wtedy przy rozliczeniu rocznym wychodzi dopłata,
- gdy wie, że limit przekroczy w trakcie roku, i woli równomierne potrącenia zamiast jednorazowej dopłaty w kwietniu.
To jest najczęstszy realny problem z tą ulgą: nie samo zwolnienie, a dopłata przy zeznaniu rocznym u osób pracujących w kilku miejscach.
Co powinien zrobić pracodawca
Cztery rzeczy, wszystkie po stronie listy płac:
1. Stosować zwolnienie z urzędu — pracownik nie składa żadnego wniosku o ulgę. Wniosek składa się tylko wtedy, gdy chce z niej zrezygnować.
2. Pilnować limitu w ujęciu rocznym u siebie i stosować opodatkowanie od nadwyżki.
3. Sprawdzać datę 26. urodzin przy terminie wypłaty.
4. Wykazać zwolnione przychody w PIT-11 w przeznaczonej do tego pozycji — mimo że podatku nie było. Pominięcie tego utrudnia pracownikowi rozliczenie roczne.
Ulga a rozliczenie roczne
Nawet przy pełnym zwolnieniu z podatku zeznanie roczne zwykle warto złożyć, a czasem trzeba.
Trzeba, gdy:
- przychód przekroczył limit i od nadwyżki należy się podatek,
- wystąpiły inne dochody opodatkowane skalą — najem, umowa o dzieło, sprzedaż,
- pracowałeś u kilku płatników i łącznie przekroczyłeś 85 528 zł.
Warto, nawet przy zerowym podatku, gdy:
- chcesz przekazać 1,5% podatku organizacji pożytku publicznego — przy zerowym podatku nie ma czego przekazać, ale przy częściowym już tak,
- masz nadpłatę z innego tytułu,
- potrzebujesz zeznania jako dokumentu — przy kredycie, najmie mieszkania albo wniosku o świadczenie.
Przychody objęte zwolnieniem pracodawca wykazuje w PIT-11 w przeznaczonej do tego pozycji, mimo że podatku nie pobrał. Bez tego rozliczenie roczne jest trudniejsze, bo nie ma skąd wziąć kwoty.
Najczęstszy problem: kilku pracodawców
Warto to powtórzyć osobno, bo kosztuje najwięcej.
Każdy płatnik stosuje ulgę do własnego limitu — nie wie, ile zarobiłeś gdzie indziej. Przy dwóch zleceniach po 60 000 zł każdy z nich zastosuje zwolnienie w całości, bo u niego limit nie został przekroczony. Łącznie wychodzi 120 000 zł, czyli 34 472 zł ponad limit, od których podatku nikt nie pobrał.
Skutek: dopłata przy zeznaniu rocznym, czasem czterocyfrowa, w kwietniu.
Jak temu zapobiec: złożyć jednemu z płatników wniosek o niestosowanie zwolnienia, żeby pobierał zaliczki na bieżąco. To jedyny moment, w którym rezygnacja z ulgi jest racjonalna.
W skrócie
- limit 85 528 zł przychodu rocznie, wspólny z ulgą na powrót, dla rodzin 4+ i dla seniorów,
- do ukończenia 26. roku życia, liczy się dzień uzyskania przychodu, nie okres, za który przysługuje,
- objęte: stosunek pracy, zlecenie z firmą, praktyka absolwencka, staż uczniowski, zasiłek macierzyński,
- nieobjęte: umowa o dzieło, działalność gospodarcza, najem prywatny, zlecenie od osoby prywatnej,
- zwolnienie dotyczy PIT, nie składek — ZUS i zdrowotna naliczane normalnie,
- stosowane automatycznie, bez wniosku; wniosek składa się tylko przy rezygnacji,
- przy kilku pracodawcach grozi dopłata przy zeznaniu rocznym — wtedy warto zrezygnować u jednego z nich.
W M&B prowadzimy kadry i płace razem z księgowością, więc limit ulgi i data urodzin pilnują się na tej samej liście płac, z której idą składki — a nie w osobnym arkuszu, o którym ktoś musi pamiętać. Jeżeli zatrudniasz pierwszą osobę, najlepszy moment na ustawienie tego procesu jest przed podpisaniem umowy; przy zakładaniu firmy robimy to od razu.